Ochrona przyrody w powiecie kępińskim

Bocian biały (Ciconia ciconia L.) jest gatunkiem o dobrze poznanej biologii, na jego temat powstały liczne prace, a historia badań sięga ponad stu dwudziestu lat. Z terenu powiatu kępińskiego (Wielkopolska) jedyne w miarę pełne dane dotyczące bociana pochodzą z 1974 roku, z badań ankietowych prowadzonych podczas III Międzynarodowego Spisu Bocianich Gniazd. Z połowy lat osiemdziesiątych znane są tylko fragmentaryczne dane z niektórych gmin. Dopiero w 1995 roku prowadzone były prace związane z V Międzynarodowym Spisem Bocianich Gniazd (objęły one obszar 5 gmin), gniazda liczone były także w części powiatu w 1999 roku (2 gminy), a w latach 2000 - 2005 prowadzone były liczenia w całym powiecie. Uzupełnieniem liczeń były wywiady; ze źródła tego pochodzą także dane z lat 1996 - 1999. Niestety w ostatnim roku, ze względu na upały liczenia prowadzono od wczesnych godzin porannych przez co nie udało się zebrać zbyt wielu informacji z wywiadu dotyczących, np. przyczyn strat.
Z roku 1995 informacje pochodzą od koordynatora V Międzynarodowego Spisu Bocianich Gniazd, w którym również brałem udział kontrolując gm. Kępno. W kolejnych latach sam kontrolowałem ww. obszar. W latach 2004 i 2005 gminę Kępno oraz niektóre gniazda w innych gminach kontrolowała Barbara Chwołka, pozostały teren kontrolowałem osobiście.

WYNIKI

           W latach 2000-2005 w powiecie kępińskim było średnio 69 gniazd oraz dodatkowo kilkanaście platform założonych przez człowieka do tej pory nie zajmowanych przez ptaki. Zagęszczenie par bociana na 100 km² badanego terenu w 2004 roku wyniosło średnio 8,35 i było nieco wyższe niż w roku 2003. Rozmieszczenie gniazd było bardzo nierównomierne dla poszczególnych gmin. Najzasobniejszą w bociany gminą jest gm. Perzów a najuboższą Bralin i Trzcinica.
W badanym regionie nie obserwuje się większych skupień par, nie występuje więc zjawisko kolonijności. Najwięcej gniazd przypadającą na jedną miejscowość odnotowano w Domasłowie (gm. Perzów), gdzie w 2003 roku powstało szóste gniazdo.
Wśród gniazd zlokalizowanych w powiecie kępińskim dominuje umieszczenie na słupach linii energetycznych oraz drzewach. Pojedyncze gniazda możemy znaleźć na kominach i dachach. Dwa gniazda powstałe w 2004 roku umieszczone były: jedno na słupie i drugie na drzewie.
          Wśród gatunków drzew, na których umieszczane były gniazda dominuje topola, chociaż jej udział w kolejnych latach nieznacznie spadał.
           Na podstawie znajomości dat powstania i niszczenia gniazd można przeanalizować zmiany liczby gniazd w kolejnych 9 latach. Najwięcej gniazd stwierdzono w roku 1999. W latach 1996-1997 oraz po roku 1999 widoczny jest spadek liczby gniazd bociana w regionie. W roku 2004 liczba gniazd uległa zwiększeniu.
Liczba gniazd (z pominięciem platform nigdy nie zajętych od czasu założenia), liczba gniazd zajętych i liczba gniazd, z których wyleciały młode w minionych czterech latach wykazywały spadek (do 2003). Podobnie średnia wielkość lęgu i bezwzględna liczba młodych, które opuściły gniazdo wyraźnie spadała do roku 2003 i szczęśliwie w 2004 roku "odbiła się" i statystyki te wzrosły. Niestety w 2005 roku nastąpił ponownie gwałtowny spadek.
          W roku 2000 wyleciało z gniazd 128 piskląt, a w 2005 tylko 57. Między rokiem 2000-2001 liczba piskląt spadła tylko o 2%, między 2001-2002 o 8%, natomiast między latami 2002 - 2003 o 25%. W roku następnym było już 40% więcej młodych ptaków. Między najlepszym i najgorszym rokiem istnieje prawie trzykrotnia różnica indeksów.

liczba młodych, które opuściły gniazda w powiecie kępińskim

W lęgach dominowały 2 lub 3 młode, lęgi te łącznie zawsze stanowiły 50-72%. Tylko wyjątkowo zdarzały się lęgi z 5 młodymi, a z jednym i czterema młodymi zawsze stanowiły ok. 1% wszystkich lęgów. W ostatnich trzech latach nie zdarzały się lęgi z trzema młodymi.

Kierzno (gm. Kępno) Kasner (gm. Łeka Opatowska) Nowa Wieś Książęca (gm. Bralin) Rychtal (gm. Rychtal)

Skoroszów (gm. Rychtal) - najwyżej położone gniazdo w powiecie Donaborów (gm. Baranów) Olszowa (gm. Kępno)

Fot. Marcin Rachel

↑